Büyükelçilikler

Terziyi berber, berberi terzi yaparsanız ikisi de ellerine makası alır; terzi saç, berber kumaş keser; ama o saçla da o elbiseyle de sokağa çıkamazsınız.

Akparti’nin birçok eski milletvekili ve yöneticisi büyükelçi olarak atanmıştı. Bugüne kadar kamuoyunda en dikkat çeken ve eleştiri alan büyükelçi ataması, Merve Kavakçının Malezya büyükelçiliği olmuştu. Onu geride bırakan, duyan herkesi şaşkınlığa sürükleyen ise Egemen Bağış’ın Çekya’ya büyükelçi olarak atanması oldu.
 
Merve Kavakçı’nın ve diğerlerinin atanmalarına - hatalı bulsak da - aklımızı zorlayarak da olsa birtakım gerekçeler düşünebilmiştik; ancak Bağış’ın atanmasını akla sığdırmak hiç mümkün olmadı. Kamuoyunda dalga dalga yükselen tepki nasıl dindirilebilir bilmem. Muhalefet için bulunmaz iktidara yüklenme fırsatı. Hayli sıkıntıda olan Akparti, bile bile kendi ayağına kurşun sıkmış gibi. Ülkede şaibesiz, liyakatli hiç mi adam kalmamıştı? Osmanlı’nın meşhur “kaht-ı rical (devlet adamı, liyakatli ve yetişmiş adam yokluğu)” durumunu mu yaşıyoruz?
 
Medya sussa bile sosyal medyanın gücünü küçümsememek gerek. Sosyal medya günlerdir çalkalanıyor. Yarı şaka, yarı ciddi 17 Aralık’ta rüşvet ve yolsuzlukla suçlanan diğer üç bakanın da pek yakında büyükelçi atanacakları paylaşımları yapılıyor. Meşhur Bekri Mustafa fıkrasını paylaşan paylaşana. Hani Bekri Mustafa’yı cenaze namazını kıldırması için zorla imamete getirirler, o da tabuta eğilerek “Öte dünyada halimizi soran olursa Bekri Mustafa imam oldu, de; onlar gerekeni anlar.” der ya, onu örnek veriyorlar. Pek çok paylaşımda “Size Türkiye’nin dış politikasının halini soranlara ‘Egemen Bağış büyükelçi oldu.’ deyin.” türü ifadeler var. Bu atamada Egemen Bağış’ın eşi Beyhan Bağış’ın tehdit dolu “Söyleyecek çok söz var; ama bir kerede söylersem yer yerinden oynar...” sözünün etkisi olduğu iddiaları yer alıyor basında.


 
Keşke Egemen Bağış ve diğer bakanlar haklarındaki iddialardan Yüce Divan’da arınmış olsalardı. Yüce Divan’a sevklerinin engellenmesi hiç iyi olmadı. Ne yaparlarsa yapsınlar kamu vicdanında aklanmaları mümkün değil. Bu konuda MHP’nin ve Bahçeli’nin düşünceleri merak konusu.
 
Büyükelçi atamalarının gerekçeleri, yerindeliği ayrı bir tartışma konusu. Benim hatalı bulduğum husus, Dışişleri’nin hizmet, kıdem, liyakat, birikim, meslekte başarı esaslarına dayalı geleneklerinin terk edilmesidir. Dış Politika’ya iktidar yön verir; ancak bu konuda Dışişleri mensuplarının etkin danışmanlığı olmadan doğru yönü belirlemek mümkün değildir. Diplomasi büyük birikim gerektirir. O birikim ancak Dışişleri’nin her kademesinde uzun yıllar içinde çalışılarak kazanılır. Her Dışişleri mensubu da günü gelince büyükelçi olmaz. Görevlerinde gösterdikleri başarılarla liyakatlerini kanıtlayanlar öne çıkarlar.
 
Başka alanlarda ne kadar başarılı olurlarsa olsunlar, diplomasi mesleği dışındaki kişilerin diplomatik görevlere atanmalarını doğru bulmuyorum. Bu tarz atamalar kendini mesleğe adamış, terfi ve görev bekleyen diplomatlarımızı da küskünlüğe sürükler. Mesleğe bağlılık zayıflar. Çalışanların motivasyonları düşer. Başlarında meslek dışından bir büyükelçi bulunan elçilik mensuplarının durumunu bir düşünün. Bir de bu zat bazı yanlışlar yapıyor, kimselere danışmıyor, kendisine yapılan uyarılara kulak asmıyorsa neler olmaz?
 
Diplomaside bazen küçük bir yanlış çok büyük kayıplara yol açar. Bazı yanlışların düzeltilmesi mümkün değildir. Diplomasinin kendine mahsus dili vardır. Savaş açma kararları bile çok nazik ifadelerle bildirilir. Bir büyükelçinin gayrı resmi ortamlarda bile söylediği her söz, her davranış, ülkesinin bakışı olarak değerlendirilir.
 
Teşbihte hata olmaz, denmiş. Meslek dışından büyükelçi atanmasını, meslek dışından ordu komutanı atamaya benzetebiliriz. Bu örneği abartılı bulacaklar için İngilizce öğretmeninin Fen Bilimleri öğretmeni olarak atanması örneği de yeterli olur. Dahası terziyi berber, berberi terzi yaparsanız ikisi de ellerine makası alır; terzi saç, berber kumaş keser; ama o saçla da o elbiseyle de sokağa çıkamazsınız.
Dikkat! Yazılan yorumlar hiçbir şekilde sitenin görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.